Czym jest mediacja?
Mediacja jest jednym ze sposobów rozwiązywania konfliktów.
Słownik PWN określa mediację jako pośrednictwo, którego celem jest doprowadzenie do ugody między spierającymi się stronami. Osoba, która prowadzi mediację, zwana jest mediatorem.
Na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości znajdujemy informacje dotyczące mediacji jako sposobu wypracowania satysfakcjonującego strony rozwiązania sporu w drodze dobrowolnych i poufnych rozmów. Rozmowy te prowadzi mediator – bezstronna i neutralna osoba trzecia. Do jego zadań w czasie trwania mediacji należy wspieranie komunikacji, łagodzenie ewentualnego napięcia lub stresu oraz pomoc w osiągnięciu porozumienia.
Ważne jest rozróżnienie dwóch rodzajów mediacji:
- Mediacje sądowe – kiedy to sąd wyznacza mediatora z listy mediatorów sądowych. Mediator sam kontaktuje się ze stronami, zapraszając na spotkanie. Mediacja sądowa charakteryzuje się tym, że ma ustawowo ustalony termin realizacji oraz określone koszty postępowania mediacyjnego.
- Mediacje pozasądowe – w tym przypadku mediatora wybierają strony, zgłaszając się do niego razem lub jedna ze stron zgłasza się do mediatora i prosi o kontakt w swoim imieniu z drugą stroną. Mediator kontaktuje się z drugą stroną konfliktu i przekazuje propozycję rozpoczęcia mediacji. Strony ustalają termin spotkania, a mediator proponuje neutralne dla wszystkich miejsce przeprowadzenia mediacji. Koszty mediacji pozasądowej określa umowa mediatora ze stronami.
Należy podkreślić, że mediacje są pokojową formą rozwiązywania konfliktów w różnych aspektach życia, a ich celem jest porozumienie, czyli wypracowanie ugody mimo różnicy zdań, argumentów i punktów widzenia stron. Rozwiązanie konfliktu w drodze mediacji jest możliwe dzięki temu, że strony mają możliwość wysłuchania swoich racji, oczekiwań i potrzeb oraz wymiany argumentów.
W mediacji obowiązują zasady:
- dobrowolności – w każdym momencie można z mediacji zrezygnować,
- bezstronności – mediator nie opowiada się po żadnej ze stron,
- szacunku – strony nie obrażają się nawzajem,
- poufności.
Podstawy prawne mediacji w oświacie:
- art. 98 ust. 1 pkt 5 oraz art. 102 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 820 ze zm.)
- § 24 pkt 6 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1798)
- art. 57 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 163)
- ustawa z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 110 ze zm.), w szczególności art. 22c.