I. Podstawa prawna
Zgodnie z art. 35 ustawy Prawo Oświatowe (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 1148 z późn. zm.) nauka w naszym kraju jest obowiązkowa do ukończenia 18. roku życia, a obowiązek szkolny dziecka rozpoczyna się z początkiem roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 7 lat, oraz trwa do ukończenia szkoły podstawowej, nie dłużej jednak niż do ukończenia 18. roku życia.
W związku z koniecznością weryfikacji realizacji obowiązku szkolnego przepisy ww. ustawy nakładają na rodziców dziecka obowiązek informowania, w terminie do dnia 30 września każdego roku, dyrektora szkoły podstawowej, w której obwodzie dziecko mieszka (art. 33 ust 1 pkt 3 ww. ustawy), o realizacji tego obowiązku spełnianego:
- 1) za granicą, w tym na podstawie umów międzynarodowych lub porozumień o współpracy bezpośredniej zawieranych przez szkoły, jednostki samorządu terytorialnego i organy administracji rządowej lub w ramach programów edukacyjnych Unii Europejskiej;
- 2) przy przedstawicielstwie dyplomatycznym innego państwa w Polsce.
Ponadto art. 36 ust. 13 ww. ustawy nakłada na:
- dyrektorów publicznych i niepublicznych szkół podstawowych, którym nie ustalono obwodów,
- dyrektorów szkół specjalnych i ośrodków typu:
- młodzieżowe ośrodki wychowawcze,
- młodzieżowe ośrodki socjoterapii,
- specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze oraz
- specjalne ośrodki wychowawcze
- ośrodki rewalidacyjno-wychowawcze,
obowiązek powiadomienia dyrektora publicznej szkoły podstawowej, w której obwodzie uczeń mieszka o przyjęciu ucznia do szkoły, oraz informować go o spełnianiu przez ucznia obowiązku szkolnego.
Zgodnie z art. 36 ust. 14 obowiązek powiadomienia dyrektora publicznej szkoły podstawowej, w której obwodzie uczeń mieszka o przyjęciu ucznia do szkoły, oraz informowania go o spełnianiu przez ucznia obowiązku szkolnego ciąży również na dyrektorze publicznej szkoły podstawowej o ustalonym obwodzie, który przyjął do szkoły ucznia zamieszkującego w obwodzie innej szkoły publicznej.
- Dyrektorzy publicznych szkół podstawowych kontrolują spełnianie obowiązku szkolnego przez dzieci zamieszkałe w obwodach tych szkół, a gmina kontroluje spełnianie obowiązku nauki przez młodzież zamieszkałą na terenie tej gminy, w tym odpowiednio:
- 1) kontrolują wykonywanie obowiązków, o których mowa w art. 40 ust. 1 pkt 1, 2 i 4, a także współdziałają z rodzicami w realizacji obowiązków, o których mowa w art. 40 ust. 1 pkt 3 i ust. 3;
- 2) prowadzą ewidencję spełniania obowiązku szkolnego oraz obowiązku nauki.
- Wójt gminy (burmistrz, prezydent miasta) jest obowiązany przekazywać dyrektorom publicznych szkół podstawowych na obszarze gminy informacje o aktualnym stanie i zmianach w ewidencji dzieci i młodzieży w wieku 3-18 lat.
II. Obowiązek szkolny w SIO tylko dla uczniów zamieszkałych w obwodzie szkoły
Dane dziedzinowe o spełnianiu obowiązku szkolnego w szkole obwodowej należy uzupełnić tylko dla uczniów zamieszkałych na terenie obwodu szkoły podstawowej, którzy obowiązek szkolny realizują w tej szkole obwodowej.
Nie należy wypełniać tego formularza, jeżeli miejsce zamieszkania ucznia jest poza obwodem szkoły.
Pod pojęciem dzieci zamieszkałych w obwodzie szkoły nie należy rozumieć dzieci zameldowanych na jego terenie. Zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Natomiast zgodnie z art. 26 Kodeksu cywilnego, miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa. Jeżeli dziecko nie przebywa stale u żadnego z rodziców, jego miejsce zamieszkania określa sąd opiekuńczy. Można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania.
III. Skrótowa procedura analizy obowiązku szkolnego w obwodzie szkoły
Generalne zasady rozliczania obowiązku szkolnego w SIO:
- Rozliczamy tylko dzieci zamieszkałe na stałe w obwodzie.
- Miejsce zameldowania nie ma żadnego znaczenia.
- Listy meldunkowe z gminy należy traktować jako materiał pomocniczy, ale nie mogą rozstrzygać.
- Zawsze w przypadku wątpliwości należy zadać pytanie rodzicom (rodzinie), czy w danym miejscu przebywają z zamiarem stałego zamieszkania. Jeśli odpowiedź będzie twierdząca, to traktujemy dziecko, jako zamieszkałe na stałe w obwodzie. Jeśli odpowiedź jest negatywna, to pomijamy to dziecko.
- Jeśli już ustalimy wykaz dzieci zamieszkałych w obwodzie, to działamy tak:
- W module UCZNIOWIE rejestrujemy wszystkich uczniów uczęszczających do naszej szkoły niezależnie od tego, czy są to uczniowie z naszego obwodu, czy też nie. Uzupełniamy wszystkie wymagane przepisami ustawy formularze opisujące tego ucznia (te dane nazywamy danymi dziedzinowymi ucznia)
- Dla uczniów, którzy uczęszczają do naszej szkoły i mieszkają w obwodzie naszej szkoły, zaznaczamy dodatkowo informację o spełnianiu obowiązku szkolnego w szkole obwodowej wg jednej z poniższych instrukcji:
- pozostaje grupa dzieci z listy zamieszkałych w obwodzie, a niechodzących do naszej szkoły i teraz tak:
- jeśli dziecko z tej listy chodzi do jakiejkolwiek szkoły w Polsce lub realizuje obowiązek szkolny w innej jednostce poprzez uczestnictwo w zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych to tego dziecka nigdzie w SIO nie wpisujemy;
- jeśli to dziecko uczęszcza do szkoły za granicą lub do szkoły przy przedstawicielstwie dyplomatycznym innego państwa w Polsce i rodzice dostarczyli stosowną informację, to rejestrujemy dane osobowe tego dziecka oraz tylko i wyłącznie wpisujemy informację o obowiązku szkolnym w zakładce NAUKA. Żadnych innych danych o tym dziecku nie wpisujemy (nie mamy upoważnienia ustawowego do przekazywania innych danych), z jednym wyjątkiem, który może stanowić sytuacja, w której dziecko niespełniające obowiązku szkolnego uczestniczy w danej szkole w zajęciach wczesnego wspomagania rozwoju. W takim przypadku można przypisać dziecko do oddziału dodatkowego wczesnego wspomagania rozwoju. Instrukcja przekazywania informacji o obowiązku szkolnym: Rejestracja obowiązku szkolnego/ obowiązku przedszkolnego;
- jeśli to dziecko jest odroczone i chodzi jeszcze do przedszkola, to postępujemy analogicznie jak w podpunkcie ii;
- jeśli to dziecko nie spełnia obowiązku szkolnego w żadnej szkole w Polsce, ani za granicą to postępujemy analogicznie, jak podpunkcie ii.
IV. Rozliczenie realizacji obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego
Analogiczne działania, jakie opisano w punkcie III, szkoła podstawowa z ustalonym obwodem musi przeprowadzić w aplikacji SIO w celu poprawnego rozliczenia realizacji obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego, z wyjątkiem informacji opisanej w pkt 5 lit. b, której w tym wypadku nie przekazuje się (brak podstawy prawnej).