23 kwietnia 2019

Możliwość wypożyczenia wystawy „Nad Wisłą i Dunajem. Z dziejów przyjaźni polsko‐​węgierskiej w XX wieku”

W bieżącym roku obchody Dnia Przyjaźni Polsko‐​Węgierskiej odbywały się w Kielcach. Z tej okazji Archiwum Państwowe w Kielcach w ramach obchodów uroczystości Archiwum Państwowe przygotowało we współpracy z Węgierskim Instytutem Kultury w Warszawie okolicznościową wystawę „Nad Wisłą i Dunajem. Z dziejów przyjaźni polsko‐​węgierskiej w XX wieku”.

Wystawa ta prezentuje materiały archiwalne z zasobu polskich i węgierskich archiwów państwowych, innych instytucji oraz pozyskane od osób prywatnych i składa się z 5 części.

Pierwsza część nosi tytuł Węgrzy i Polacy podczas Wielkiej Wojny. Wspominamy tu między innymi o propolskich sympatiach wśród Węgrów, których efektem była wspólna walka w szeregach polskich formacji wojskowych, tworzonych pod auspicjami Austro‐​Węgier i walczących przeciw carskiej Rosji, np. w bitwie pod Jangrotem oraz Przepiórowem, miejscowościami położonymi na Ziemi Kieleckiej.

W drugiej części Polska i Węgry między dwiema wojnami mówi o pomocy udzielonej Polsce przez Węgry w czasie wojny 1920 roku w postaci transportu kilkudziesięciu wagonów z bronią i amunicją, a następnie o zacieśnianiu wzajemnych relacji na najwyższym szczeblu dyplomatycznym (wizyta regenta Królestwa Węgier Miklósa Hortyego) oraz w sferze współpracy kulturalnej i naukowej (gratulacje miasta Esztergom, przesłane dla miasta Torunia z okazji 700‐​lecia miasta, zlot harcerzy w Gödöllő, sprowadzenie prochów generała Józefa Bema).

Część trzecia zatytułowana Pomoc węgierska w latach II wojny światowej opowiada z kolei o propolskiej polityce władz węgierskich, dzięki której tysiące Polaków uzyskało schronienie na Węgrzech. Ten czas obrazują zarówno dokumenty z Węgierskiego Archiwum Narodowego – Archiwum Ogólnokrajowego w Budapeszcie, jak i unikatowe fotografie z obozów Kiscenk, Esztergom, Rákoscsaba i Dömsöd oraz z życia codziennego uczniów Polskiego Gimnazjum i Liceum w Zamárdi i Balatonboglár z zasobu Archiwum Akt Nowych w Warszawie oraz Archiwum Narodowego w Krakowie. Wspominamy także o postaciach takich jak: dr József Antall senior czy Henryk Sławik.

Okres powojenny to część Polacy i Węgrzy w czasie powstania węgierskiego w 1956 roku, która mówi o tym, jak po wojnie Polacy i Węgrzy podjęli działalność na rzecz niepodległości swych krajów, które znalazły się za „żelazną kurtyną” w strefie zależności od Sowietów. Wspominamy powstanie 1956 roku oraz polską pomoc, która przybrała formę darów krwi i leków, a nadto wsparcia materialnego i finansowego. Przypominamy też sylwetki ówczesnych bohaterów obu narodów Romana Strzałkowskiego i Pétera Mansfelda oraz prymasów Węgier i Polski – kard. Józsefa Mindszentego i kard. Stefana Wyszyńskiego.

Ostatnia część nosząca tytuł Na drodze do wolności, opowiada o obecnym etapie przyjaźni polsko‐​węgierskiej, który zaowocował intensywnymi kontaktami bilateralnymi na wielu płaszczyznach oraz włączeniem obu państw do struktur euroatlantyckich i europejskich (NATO, UE, Grupa Wyszehradzka).

Chcąc upowszechnić wśród młodzieży te elementy wspólnej historii obu narodów, Archiwum Państwowe informuje szkoły i placówki oświatowe województwa świętokrzyskiego o możliwości wypożyczenia powyższej wystawy w formie tradycyjnej (plansze) lub elektronicznej (prezentacja).

W razie pytań w sprawie wypożyczenia wystawy proszę o kontakt z Panią Iwoną Pogorzelską, kierownikiem Oddziału Udostępniania Informacji i Edukacji Archiwalnej, tel. 260 53 11, wew. 220.