15 lutego 2017

Odpowiedzi MEN na najczęściej zadawane pytania dotyczące reformy edukacji – część 2

  1. Czy w myśl art. 118 szkoła musi stworzyć z tej samej liczby klas VI taką samą liczbę klas VII kiedy przekształca się w ośmioletnią szkołę podstawową? Czy np. można połączyć dwie klasy VI i będzie to jedna klasa VII?

W myśl art. 118 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo oświatowe uczniowie klas I-VI stają się uczniami odpowiednich klas. Oznacza to, że przykładowy uczeń klasy II dotychczasowej sześcioletniej szkoły podstawowej staje się (po uzyskaniu promocji) uczniem klasy III ośmioletniej szkoły podstawowej. Osobą odpowiedzialną za zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pobytu w szkole jest jej dyrektor. Ponadto, szczegółową organizację pracy szkoły w danym roku szkolnym określa arkusz organizacji szkoły opracowany przez dyrektora.

Jednocześnie, ingerując w dotychczasową strukturę klas (łączenie dwóch klas VI i utworzenie jednej VII) należy mieć na uwadze, konieczność podejmowania niezbędnych działań w celu tworzenia optymalnych warunków realizacji działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz zapewnienia każdemu uczniowi bezpiecznych i higienicznych warunków niezbędnych do jego rozwoju, w tym m.in. odpowiednich warunków higieny nauki, czy np. kształtowania relacji w grupie rówieśniczej.

 

  1. Kierowane są pytania dotyczące organizacji kształcenia w klasach siódmych ośmioletniej szkoły podstawowej, gdy budynek i wyposażenie obecnej szkoły sześcioklasowej nie zapewnia możliwości zorganizowania tego kształcenia. Ze strony rodziców spływają sygnały, że organy prowadzące szkoły zamierzają „dowozić”, „przenosić” uczniów klas siódmych do budynków obecnych gimnazjów, nawet gdy to jest miejscowość odległa np. o 5 km.

Organy prowadzące szkoły jako podstawę prawną takich działań chcą wykorzystać art. 205 cytowanej ustawy.

Obowiązkiem gminy jest zapewnienie wszystkim uczniom miejsca realizacji obowiązku szkolnego. Uczniowie przyszłych klas VII i VIII szkół podstawowych, które obecnie posiadają wystarczające warunki lokalowe będą realizować obowiązek szkolny w dotychczasowych szkołach.

Jednakże istnieją szkoły podstawowe, którym ze względu na zwiększenie liczby oddziałów groziłaby np. dwuzmianowość. W takim przypadku organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego ma możliwość wskazania uczniom klas VI szkoły podstawowej prowadzonej przez tę jednostkę, miejsca realizacji obowiązku szkolnego od klasy VII do VIII, w latach szkolnych 2017/2018-2022/2023 w publicznej szkole podstawowej /o pełnej strukturze/ powstałej z przekształcenia gimnazjum[1]. Oznacza to, że kolejne oddziały klas VII i VIII szkoły podstawowej będą realizowały obowiązek szkolny w szkole podstawowej powstałej z przekształcenia gimnazjum aż do roku szkolnego 2022/2023.

/Czyli nie ma możliwości stworzenia w ten sposób szkoły podstawowej tylko z klasami VII i VIII/

W takim przypadku, mają zastosowanie przepisy art. 39 ust. 2 i 3 ustawy Prawo oświatowe, tzn. obowiązek zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewożenia dziecka albo zwrot kosztów przejazdu dziecka środkami komunikacji publicznej, jeżeli dowożenie zapewniają rodzice, w przypadku gdy odległości między domem ucznia a szkołą przekraczają odległości 3 km dla uczniów klas I-IV szkół podstawowych oraz 4 km dla uczniów klas V-VIII klas szkół podstawowych. W przypadku, gdy wyżej wymienione odległości nie są przekroczone gmina może zorganizować bezpłatny transport, zapewniając opiekę w czasie przewozu.

Dodatkowo, zgodnie z art. 206 ust. 5 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę  – Prawo oświatowe, organ stanowiący JST dąży do tego, by ośmioletnie szkoły podstawowe były szkołami o pełnej strukturze organizacyjnej, funkcjonującymi w jednym budynku lub jego bliskiej lokalizacji.

 

  1. Co w sytuacji, w której jednostka samorządu terytorialnego tworzy- w miejscu filii z oddziałami I-III- nową szkołę podstawową o pełnej strukturze, obejmującą obwodem całą miejscowość (np. wieś). Czy jednostka samorządu terytorialnego ma prawo uznać, że uczniowie, których obejmuje nowy obwód, zobowiązani są kontynuować naukę w ‘nowej” szkole, czy też powinni oni dokończyć naukę w szkole „starej”?

Zmiana obwodów ma zastosowanie do dzieci, które rozpoczną realizację obowiązku szkolnego – przyjęcia do pierwszych klas – dzieci z obwodu przyjmowane są z urzędu, dzieci spoza obwodu po przeprowadzeniu postępowania rekrutacyjnego na wolne miejsca (zgodnie z rozdziałem 6 ustawy Prawo oświatowe).

Zmiana obwodu nie dotyczy dzieci, które są już uczniami szkoły podstawowej. Mają oni już nabyte prawo do ukończenia danej szkoły. Ustawodawca określa sytuacje (art. 68 Prawo oświatowe), kiedy można skreślić/przenieść ucznia do innej szkoły.

Dodatkowo, zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym, to rodzice wychowują dziecko pozostające pod ich władzą rodzicielską. W związku z powyższym, rodzice mają również prawo do zmiany szkoły w każdym czasie.

  1. W czasie szkoleń organizowanych przez podmioty zewnętrzne przedstawiciele jednostek samorządu terytorialnego uzyskali informację, że przepis art. 205 ust.1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo oświatowe tj. cyt. „Jeżeli w danej publicznej szkole podstawowej prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego są zorganizowane co najmniej dwa oddziały klasy III, organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego prowadzącej tę szkołę podstawową może wskazać uczniom niektórych oddziałów tej klasy, miejsce realizacji obowiązku szkolnego od klasy IV do VIII, w latach szkolnych 2017/2018-2021/2022, w publicznej szkole podstawowej, powstałej z przekształcenia gimnazjum, prowadzonej przez tę jednostkę. W tym przypadku przepisu art. 130 ustawy- Prawo oświatowe nie stosuje się” należy interpretować w ten sposób, że dana szkoła podstawowa użycza jedynie pomieszczeń innej szkole podstawowej nie następuję zaś faktyczna zmiana szkoły, w której uczniowie realizują obowiązek szkolny. Czy tak w rzeczywistości należy interpretować ten przepis, skoro nie mówi on o zmianie siedziby danej szkoły lecz o wskazaniu miejsca realizacji obowiązku szkolnego?

Wskazanie miejsca realizacji obowiązku szkolnego w szkole powstałej z przekształcenia gimnazjum (w myśl art. 205 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo oświatowe) oznacza wskazanie uczniowi przykładowej SP nr 1 miejsca realizacji obowiązku szkolnego od klasy IV do VIII w SP nr 2 (jest to nowa szkoła powstała z przekształcenia gimnazjum), a zatem dla ucznia oznacza to zmianę szkoły).

 

  1. Szkoła podstawowa z oddziałami przysposabiającymi do pracy. Na terenie gminy przy Centrum Kształcenia i Wychowania OHP działa gimnazjum niepubliczne, w którym obowiązek szkolny realizują wychowankowie OHP-u. We wniosku o zmianę wpisu do ewidencji szkół niepublicznych organ prowadzący określił, że przekształca dotychczasowe gimnazjum w ośmioklasową szkołę podstawową z oddziałami przysposabiającymi do pracy. Czy może przekształcić gimnazjum w szkołę podstawową z oddziałami przysposabiającymi do pracy, w której uczniowie będą realizować obowiązek szkolny tylko w  klasie VII i VIII.

Nie, będzie to przekształcenie w ośmioletnią szkołę podstawową z pełną strukturą, w której funkcjonować będą mogły także oddziały przysposabiające do pracy.

  1. Samorządny zgłaszają wątpliwości dotyczące interpretacji art. 205 ust. 1 czy na jego podstawie można przenosić uczniów klas IV, V czy ten przepis dotyczy tylko uczniów obecnych klas III.

Art. 205 ust. 1 – dotyczy wyłącznie uczniów niektórych oddziałów klasy III

  1. Odnośnie art. 205 ust. 4 – czy można przenieść tylko uczniów, którzy mieszkają w rejonie nowopowstałej szkoły podstawowej rozpoczynającej działalność od 1 września 2017r., czy jest tylko możliwe przenoszenie całych oddziałów klas?

Art. 205 ust. 4 – dotyczy możliwości wskazania uczniom oddziałów klas VI (całemu oddziałowi – nie poszczególnym uczniom) miejsca realizacji obowiązku szkolnego od klasy VII do VIII, w publicznej szkole powstałej z przekształcenia gimnazjum.

  1. Czy samorząd może skorzystać z art. 205 ust.5, aby na wniosek rodziców przenieść uczniów z różnych klas do szkoły podstawowej powstałej z przekształcenia gimnazjum, znajdującej się w pobliżu ich miejsca zamieszkania, tj. np. zgodnie z nowymi rejonami.

Art. 205 ust. 5 – analogicznie jak ust. 2

  1. Czy w wyniku podziału rejonu poprzez powstanie nowej szkoły podstawowej samorząd może wskazać uczniom dotychczas funkcjonującej szkoły na podstawie nowego rejonu nową szkołę podstawową jako miejsce realizacji obowiązku szkolnego w odniesieniu do wszystkich klas.

Nie. Zmiana obwodu nie dotyczy dzieci, które są już uczniami szkoły podstawowej. Mają oni już nabyte prawo do ukończenia danej szkoły. Ustawodawca określa sytuacje (art. 68 Prawo oświatowe), kiedy można skreślić/przenieść ucznia do innej szkoły.

  1. Przedstawiciele gmin mają wątpliwości interpretacyjne dotyczące stosowania zapisów art. 205 ustawy wprowadzającej ustawę – Prawo oświatowe, m.in.  w zakresie sposobu „wskazywania uczniom miejsca realizacji obowiązku szkolnego”.

Art. 205 ust. 1 i ust. 4 – kompetencja organu stanowiącego JST – a zatem wskazania dokonuje Rada Gminy w drodze uchwały.

  1. Interpretacji art. 205 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 roku Przepisy wprowadzające ustawę,– Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 60)

Art. 205 – należy czytać literalnie

  1. Jeżeli funkcjonuje zespół szkół, w skład którego wchodzi 2 lub więcej szkół podstawowych i gimnazjum, zlokalizowanych w różnych miejscowościach – czy dyrektor zespołu może (w ramach organizacji pracy zespołu – nie mają tu zastosowania zapisy art. 205 UPWUPO) zorganizować prowadzenie zajęć oddziałów VII-VIII szkół podstawowych wchodzących w skład zespołu w budynku jednej ze szkół (np. do której włączono gimnazjum – ze względu na posiadanie pracowni, sali gimnastycznej itp.)? W praktyce oznacza to dowożenie uczniów oddziałów VII i VIII z terenu całej gminy do jednego budynku.

Zespół szkół, który składa się ze szkół tego samego typu działa niezgodnie z przepisami prawa. Natomiast organizacja pracy szkoły podstawowej zlokalizowanej w dwóch budynkach pozostaje w kompetencji dyrektora szkoły. Zasadność funkcjonowania szkół w dwóch budynkach bada kurator oświaty.

  1. Absolwentami której szkoły są uczniowie w przypadku  przeniesienia klasy VII a następnie VIII do innej placówki na terenie jednostki samorządowej na podstawie przepisów art.205, tej w której realizowali obowiązek szkolny (wskazanej przez jst), czy tej z której zostali przeniesieni?

Uczniowie są absolwentami szkoły, w której realizowali obowiązek szkolny w VIII klasie. Zastosowanie art. 205 oznacza dla ucznia zmianę szkoły.

  1. Jeżeli funkcjonuje zespół szkół, w skład którego wchodzi 2 lub więcej szkół podstawowych i gimnazjum, zlokalizowanych w różnych miejscowościach – czy dyrektor zespołu może (w ramach organizacji pracy zespołu – nie mają tu zastosowania zapisy art. 205 UPWUPO) zorganizować prowadzenie zajęć oddziałów VII-VIII szkół podstawowych wchodzących w skład zespołu w budynku jednej ze szkół (np. do której włączono gimnazjum – ze względu na posiadanie pracowni, sali gimnastycznej itp.)? W praktyce oznacza to dowożenie uczniów oddziałów VII i VIII z terenu całej gminy do jednego budynku.

Zespół szkół, który składa się ze szkół tego samego typu działa niezgodnie z przepisami prawa.

Natomiast organizacja pracy szkoły podstawowej zlokalizowanej w dwóch budynkach pozostaje w kompetencji dyrektora szkoły. Zasadność funkcjonowania szkół w dwóch budynkach bada kurator oświaty.

  1. Jeżeli gimnazjum w miejscowości A włącza się do szkoły podstawowej w miejscowości B (szkoła w dwóch budynkach), dyrektor szkoły może zorganizować pracę szkoły w ten sposób, że uczniowie np. oddziałów VII i VIII będą mieli zajęcia w jednym budynku szkoły (miejscowość A), a uczniowie oddziałów młodszych w drugim budynku (miejscowość B) – nie mają tu zastosowania zapisy art. 205 UPWUPO?

Organizacja pracy szkoły podstawowej zlokalizowanej w dwóch budynkach pozostaje w kompetencji dyrektora szkoły.

Decyzja dot. włączenia gimnazjum do szkoły podstawowej, czy też utworzenia nowej szkoły podstawowej z gimnazjum powinna być podjęta po analizie warunków lokalowych szkół i odpowiadać na potrzeby mieszkańców. 

  1. Na str. MEN ukazała się niepodpisana informacja wyjaśniająca pn. „Przedłużenie stanowiska dyrektora szkoły podstawowej bez konkursu”. Przedstawiciele jst proszą o opinię, czy mogą z tej informacji skorzystać jako jednoznacznego stanowiska MEN. Wątpliwość budzi fakt przedłużenia stanowiska dyrektorowi, któremu kadencja kończy się 31.08.2017. 1 września 2017 nie jest dyrektorem, w związku z czym przepis art. 235: Z dniem 1 września 2017 r. dyrektor dotychczasowej sześcioletniej szkoły podstawowej staje się dyrektorem ośmioletniej szkoły podstawowej i zajmuje to stanowisko do końca okresu, na jaki powierzono mu stanowisko dyrektora dotychczasowej sześcioletniej szkoły podstawowej. Wydaje się w tym przypadku nie mieć zastosowania (stanowisko niektórych prawników).

Na gruncie ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 60) nie będzie już możliwości przedłużania powierzenia stanowiska dyrektora szkoły lub placówki na podstawie art. 36a ust. 14 ustawy o systemie oświaty (art. 369 pkt 2 wszedł w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, tj. 26 stycznia 2017 r.).

Natomiast będzie możliwe przedłużanie powierzenia stanowiska dyrektora tylko w przypadkach dopuszczonych wyraźnie przepisami szczególnymi (tj. m. in. na podstawie art. 231 ust. 2, art. 235 ust. 3, art. 237 ust. 3, art. 238 ust. 3, art. 240 ust. 3, art. 241 ust. 3, art. 250 ust. 3, art. 254 ust. 3 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo oświatowe).

Zatem, po wejściu w życie ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo oświatowe (art. 225-313, 315-325 weszły w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia), jeśli organ prowadzący będzie chciał aby szkołą podstawową kierował dotychczasowy dyrektor, to przed dniem 1 września 2017 r. może na podstawie art. 235 ust. 3 przedłużyć powierzenie stanowiska temu dyrektorowi, na okres nie dłuższy niż do dnia 31.08.2019 r. Wówczas dyrektor dotychczasowej 6-letniej szkoły podstawowej z dniem 1.09.2017 r. stanie się dyrektorem 8-letniej szkoły podstawowej.

Jeżeli organ prowadzący podejmie decyzję, że do tej szkoły podstawowej zostanie z dniem 1 września 2017 r. włączone gimnazjum, to na mocy art. 238 ust. 1,  dyrektor 8-letniej szkoły podstawowej z dniem włączenia gimnazjum do tej szkoły – stanie się dyrektorem 8-letniej szkoły podstawowej z klasami gimnazjum i będzie pełnił tę funkcję do końca okresu na jaki przedłużono mu powierzenie stanowiska dyrektora 8-letniej szkoły podstawowej.

Natomiast w przypadku dyrektora gimnazjum, którego kadencja kończy się z dniem 31 sierpnia 2017 r., a które to gimnazjum ma być z dniem 1 września 2017 r. włączone do szkoły podstawowej, organ prowadzący może przed 1 września 2017 r. na podstawie art. 231 ust. 2 przedłużyć powierzenie stanowiska temu dyrektorowi, na okres nie dłuższy niż do dnia 31.08.2019 r. Wówczas dyrektor ten na mocy art. 238 ust. 2 z dniem 1 września 2017 r. stanie się wicedyrektorem 8-letniej szkoły podstawowej z klasami gimnazjum i będzie pełnił tę funkcję do końca okresu na jaki przedłużono mu powierzenie stanowiska dyrektora gimnazjum.

 

[1] art. 205 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo oświatowe (Dz. U. 2017 poz. 60)